نشست بررسی شبکه سهامداری پیچیده در بورس تهران

عرضه اوراق سلف موازی تیرآهن با بازدهی ۱۹ درصدی در بورس کالا
مرداد ۲۹, ۱۳۹۷

نشست بررسی شبکه سهامداری پیچیده در بورس تهران

علی ابراهیم نژاد مدرس دانشگاه و کارشناس مالی در نشست روز چهارشنبه که با حضور مدیران و کارشناسان تأمین سرمایه امین در محل این شرکت برگزار شد، در خصوص شبکه سهامداری پیچیده بورس تهران گفت: مجموعه ای از شركت­های (عمدتاً) بورسی که تحت كنترل يک سهامدار عمده هستند، گروه کسب و کار یا Business Group نامیده می شوند.

ابراهیم نژاد در ادامه این نشست که با موضوع شبکه سهامداری پیچیده در بورس تهران (دلایل و راهکارها) برگزار شد، تصریح کرد: به طور مثال در چين مجموعه ای  از شركت های  مستقل از نظر حقوقی (بورسی و غيربورسی) كه كنترل آنها دراختيار يک نهاد باشد، وجود دارد. همچنین در کانادا ، كره جنوبی و اروپا دو يا چند شركت بورسی كه دارای يک سهامدار عمده مشترك با حداقل ۲۰درصد سهام و يا يک عضو هيئت مديره باشند به عنوان بیزینس گروپ شناخته می شوند.

وی گفت: برخی شرکت های بزرگ به صورت شبکه ای از بنگاه های خصوصی­اند که از نظر مالکیت به هم متصل می­شوند که در این صورت نوع شبکه بیزینس گروپ بوده و این یونیت­های مختلف در قالب یک شرکت یا بخش های کوچک وارد بورس می­شوند.

وی ادامه داد: برخی مواقع به این بیزینس گروپ­ها به اشتباه هلدینگ یا بنگاه چند رشته ای (Conglomerate) هم گفته می شود.

چند تفاوت اساسی…!!

دکتر ابراهیم نژاد در مورد تفاوت گروه کسب و کار با  هلدینگ ها و بنگاه های چند رشته ای گفت: بنگاه چند رشته ای متشكل از يک شركت با دپارتمان های متعدد است كه هريک در صنعتی مستقل فعاليت می كنند، به عبارت دیگر، تمامی کسب و کارهای شرکت ها زیر چتر یک شرکت قرار دارد. به عنوان مثال شرکت جنرال الکتریک نمونه بازر ی بنگااه چند رشته ای است. درمقابل، هلدينگ يک شركت مادر است  كه معمولاً مالكيت تمام زيرمجموعه ها را به طور كامل در اختيار دارد. بنابراین هم هلدینگ و هم  بنگاه های چند رشته ای با گروه های کسب و ار تفاوت جدی دارند.

به گفته وی، در کشور های توسعه یافته همچون کانادا، ژاپن، کره جنوبی و آلمان نیز ساختار بیزینس گروپ وجود دارد.

درمقابل، در کشورهای آمریکا و انگلستان گروه های کسب و کار بسیار محدود هستند و به ندرت یافت می شوند. در کشورهای در حال توسعه مانند هند نیز بخش بزرگی از کسب و کارها در قالب گروه های کسب و کار سازمان یافته اند.

وی در خصوص دلايل ايجاد بنگاه های چندرشته ای و هلدينگ ها گفت: ملاحظات مالياتی، هم­افزایی،كاهش ريسک از طريق تنوع بخشی،جبران كاركرد نامناسب قراردادها دلایل ایجاد بنگا ها و هلدینگ ها است.

ابراهیم نژاد در ادامه تصریح کرد : بسته به نوع تعریف و معیار مورد استفاده، بررسی ها نشان میدهد که حدود۲۰۰ شرکت در بورس تهران هستند که از طریق شبکه های سهامداری متعدد و پیچیده به یکدیگر متصل هستند و با استناد به بررسی انجام شده برروی بورس تهران میتوان گفت بخش بزرگی از کسب و کارهای بزرگ در کشور ما عضو یک گروه کسب و کار هستند که این گروه های کسب و کار عمدتاً وابسته به نهادهای دولتی و حاکمیتی هستند.

بنابر این، علیرغم آنکه گروه های کسب و کار در اکثر کشورهای جهان رایج هستند، از این نظر با کشور ما تفاوت فاحشی ندارند، آنچه موجب تمایز می شود این است که معمولاً در راس گروه های کسب و کار یک کسب و کار خانوادگی که متعلق به یک خانواده ثروتمند است قرار دارد و بنابر این، در اکثر کشورهای جهان، گروه های کسب و کار خصوصی هستند، اما در کشور ما این گروه های کسب و کار عمدتاً وابسته به دولت و نهادهای حاکمیتی هستند.

گروه کسب و کار و مثبت و منفی آن…

وی در مورد تأثیرات اقتصادی گروه های کسب و کار گفت: برخی پژونهشگران معتقدند، توسعه اقتصادی نيازمند فراهم آمدن مجموعه متعددی از زيرساخت ها به صورت همزمان است و در بازارهای توسعه نيافته، اين اجزاء مختلف به صورت مستقل فراهم نمی شوند و نيازمند يک عامل هماهنگ كننده است. بنابراین گروه های كسب و كار می توانند اين نقش را در اقتصادهای در حال توسعه ايفا كنند.

به گفته وی، پژوهش ها نشان می دهد شركت های وابسته به گروه های كسب و كار در كشورهای در حال توسعه عملكرد بهتری نسبت به شركت های مستقل دارند، البته این گروه های کسب و کار معمولاً خصوصی هستند و لذا نمی توان انتظار نتایج مشابهی برای کشور ما داشت. در مقابل در كشورهای توسعه يافته، عملكرد شركت های مستقل و غیر وابسته به گروه های کسب و کار معمولاً بهتر است.

ابراهیم نژاد درمورد  تاثیرات منفی  بیزینس گروپ ها گفت: سهامداران اصلی گروه های كسب و كار ممكن است در ساختار سياسی نفوذ كرده و مانع تغييرات ساختاری كه هزينه مبادلاتی را برای بنگاههای مستقل كاهش می دهد شوند. اين ممانعت در برابر تغييرات می تواند بر رشد اقتصادي اثر منفی بگذارد.

در كشورهای در حال توسعه، لابی گری با دولت به سادگی می تواند به پرسودترين سرمايه گذاری تبديل شده و جايگزين دغدغه های تحقيق و توسعه و نوآوری برای مديران شود. فرار مالياتی ، تنگ نمودن فضای  تأمين مالی برای شركت های مستقل به عنوان مثال، (كره جنوبی تا پيش از دهه۹۰) از دیگر تاثیر ات منفی گروه کسب و کار است.

این استاد دانشگاه در ادامه توضیح داد که اصلی ترین دلیل ایجاد گروه های کسب و کار این است که دو حق جریان نقدی و حق رای که در نتیجه مالکیت، سهم به سهامدار تعلق می گیرد. با شکل گیری ساختارهای هرمی و چنلایه سهامداری از هم فاصله می گیرد. به عبارت دیگر، مجموعه ای که در راس یک گروه کسب و کار است، با سرمایه گذاری متر، منابع بیشتری را در اقتصاد کنترل می کند و به عبارت دیگر ، حق رای بالاتری نسبت به حق جریانات نقدی دارد.

وی افزود: در بیزینس گروپ ها راس هرم درگیر مسائل سیاسی می­شود که اثرات منفی بر عملکرد اقتصادی دارد که در سایر کشورها هم پدیده ای رایج است.

به گفته وی، در اقتصادهای در حال توسعه لابی کردن برای بهره­مندی از انواع یارانه های پیدا و پنهان معمولاً از هر تلاش و اقدام دیگری از جمله نوآوری و  R&Dبرای شرکت ها پرسود تر است و به همین دلیل، بخش عمده انرژی مدیران بنگاه های عضو گروه های کسب و کار صرف  این مسایل می شود.

تمایلات بیزینس گروپ ها

علی ابراهیم نژاد گفت: بیزینس گروپ ها به دلیل ساختار خاص خود تمایل زیادی برای بزرگ شدن دارند. که منفعت شخصی  برای مدیران مجموعه خواهد داشت  و معمولا به بیشتر پروژه ها  نگاه ویژه خواهد شد .ساختار  بیزینس گروپ رایج است. ولی تخصیص منایع در بیزینس گروپ ها  به خوبی نبوده و باید در این خصوص دقت بیشتری شود.

این کارشناس بازار سرمایه و عضو هیات علمی دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف در پایان افزود :در سطوح ميانه و بالای توسعه يافتگی، مزايای گروه های كسب و كار كم رنگ تر و چه بسا مانع رشد اقتصادی باشد و لذا برخی کشورها با اصلاح قوانین در صدد تغییر ساختارها و از بین بردن شبکه های سهامداری تودرتو برآمده اند.

لازم به ذکر است که این سلسله نشست ها بصورت ۴۵ روزه در تامین سرمایه امین با بررسی موضوعات مختلف برگزار خواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *